Begrijpend lezen, een uitdaging voor mijn kind

Begrijpend lezen is voor veel kinderen een hele uitdaging. Er komt ook heel wat bij kijken. Als je kind moeite heeft met begrijpend lezen, wat kun je dan doen? Dat hangt er dus vanaf. Waarmee heeft je kind precies moeite?  Met het lezen van de tekst? Met het begrijpen van het verhaal? Met moeilijke woorden? Met de kern uit een verhaal halen? Met zijn aandacht erbij houden? Met de vraagstelling bij toetsen? Met de antwoorden terugvinden in de tekst? Met het kiezen van het juiste antwoord? Met tijdsdruk?

De basis: technisch lezen in groep 3

De basis van begrijpend lezen is goed technisch kunnen lezen. In groep 3 wordt hoofdzakelijk alle aandacht op gericht op het vlot woordbeelden leren lezen. Je kind heeft dan nog weinig oog voor de samenhang tussen de woorden en de betekenis van de zin. Als het technisch lezen vlot gaat kan je kind de aandacht meer gaan richten op de inhoud en begrip. Er wordt een begin gemaakt door zinnen te koppelen aan een plaatje, dat de betekenis weergeeft.

Begrijpend lezen in groep 4, 5, 6

Vanaf groep 4 moet je kind eenvoudige teksten kunnen lezen en begrijpen en in groep 5 en 6 leert het verschillende soorten teksten herkennen: verhalende of informatieve teksten, teksten die een mening weergeven of de lezer ergens van willen overtuigen of gebruiksaanwijzingen. Aan de hand van de structuur van de tekst krijgt je kind een idee waar het over gaat. Je kind leert te kijken naar de titel, de tussenkopjes, vet of schuingedrukte woorden, illustraties en eigen kennis over dit onderwerp te activeren. Voor en tijdens het lezen kunnen verschillende hulpbronnen worden toegepast om de tekst te begrijpen (visualiseren, voorkennis gebruiken, vragen stellen, voorspellen). Kinderen leren om de betekenis van een moeilijke zin of onbekend woord af te leiden uit de tekst en de opbouw van een verhaal te herkennen en verbanden te leggen. Daarvoor is begrip nodig van verwijswoorden en signaalwoorden. Verwijswoorden verwijzen naar iets dat in eerdere zinnen is genoemd (die, dit, deze, zij, men). Signaalwoorden geven aan om wat voor relatie het gaat tussen tekstdelen: oorzaak-gevolg, reden, doel-middel, opsomming, samenvatting, conclusie etc.). Voorbeelden van signaalwoorden zijn daardoor, want, toch, maar, door middel van, tenslotte, daarnaast, concluderend.

Abstractere teksten in groep 7 en 8

In groep 7 en 8 worden de teksten en woorden steeds moeilijker en abstracter. Er komen ook steeds meer uitdrukkingen voor in de teksten, die je kind moet begrijpen. Je kind leert nu nog meer naar de samenhang te kijken tussen de zinnen en de alinea’s, verbanden te leggen en kritisch na te denken over de tekst.

Waar kan je kind problemen mee hebben?

Zoals gezegd kunnen bij begrijpend lezen op verschillende onderdelen moeilijkheden ontstaan:

●        technisch lezen

Teveel aandacht gaat nog naar het lezen, je kind leest te snel (automatische piloot) of onnauwkeurig en/of slaat woorden over.

●        woordenschat

Een beperkte woordenschat zorgt ervoor dat teksten al snel te complex worden om te kunnen begrijpen, omdat te veel woorden blanco plaatjes opleveren. Je kind hanteert geen strategie om onbekende woorden op te lossen/zijn woordenschat te vergroten.

●        leesstrategieën

Leesstrategieën bieden houvast en structuur om de tekst te begrijpen en te voorspellen. Je kind gebruikt onvoldoende belangrijkste hulpbronnen bij het lezen: visualiseren, voorkennis gebruiken, vragen stellen, voorspellen

●        verwijswoorden

Het niet herkennen van verwijswoorden zorgt ervoor dat je kind uiteindelijk de draad van het verhaal kan kwijtraken of specifieke vragen over de tekst niet kan beantwoorden.

Verwijswoorden zijn beeldloze woorden, die pas betekenis/beeld krijgen als je weet waar of naar wie wordt verwezen.

●        signaalwoorden

Signaalwoorden geven de relatie aan tussen stukken tekst en door die te herkennen kun je logische verbanden herkennen. Door het missen van signaalwoorden (beeldloze woorden) mist je kind de samenhang van het verhaal. Het herkennen van en betekenis geven aan signaalwoorden zorgt ervoor dat je kind de structuur van de tekst gaat zien en daardoor de tekst beter gaat begrijpen.

●        volgehouden aandacht

Je kind kan door de lengte van teksten, het onderwerp van de tekst of niveau van technisch lezen moeite hebben om zijn aandacht er gedurende langere periode bij te houden. Sommige kinderen zijn na één alinea alweer kwijt wat ze hebben gelezen. Volgehouden aandacht is wel nodig om de tekst nauwkeurig te lezen. Bij een toets vooral omdat er dan ook nog en vragen gelezen en beantwoord moeten worden, vaak binnen een bepaalde tijd.

●        vraagstelling

In de vraagstelling spelen alle bovenstaande aspecten een rol. Daarnaast zijn sommige vragen extra lastig doordat er beeldloze woorden in de vraagstelling staan zoals: niet, nooit, geen, meest, beste, een aantal etc. Veel kinderen lezen hier overheen.

Het is dus belangrijk om te weten wat precies lastig is voor jouw kind. Op veel vragen kan de leerkracht van je kind al antwoord geven. Bijvoorbeeld over het niveau van technisch lezen en woordenschat. Aan de hand van analyses BL-toetsen kan de leerkracht misschien ook meer informatie geven over het soort vragen waar je kind moeite mee heeft en iets zeggen over taakaanpak, aandacht en werktempo. Ook kun je zelf met je kind op onderzoek uitgaan om te ontdekken met welke onderdelen nog lastig zijn. Laat je kind een tekst lezen en check alle onderdelen om erachter te komen waar de knelpunten zitten. Als duidelijk is waar de knelpunten zitten kun je gericht aan de slag om het niveau van begrijpend lezen te verbeteren.

Er is voldoende oefenmateriaal op internet te vinden. (bijv. www.leestrainer.nl of www.junioreinstein.nl)

 

Volgende maand: Begrijpend lezen (deel2): tips voor beelddenkers

Veel blijven oefenen of juist loslaten en vakantie vieren? Download hier de vakantie-leestips.  

 

Laat je reactie achter onder dit bericht of stuur mij een e-mail. Ik kijk uit naar je reactie!

Wil je als eerste op de hoogte zijn van een nieuw artikel? Schrijf je hier in voor mijn maandelijkse nieuwsbrief. Voor meer artikelen over leerproblemen, ADHD & autisme kijk op mijn blog pagina.