Herken jij je kind hierin: chaotische kamer, spullen laten slingeren, vaak dingen kwijt zijn, niet kunnen plannen en organiseren, moeite met op tijd komen? Is jouw kind ook creatief, een beelddenker? Kan jouw kind zijn aandacht moeilijk bij de lesstof houden en misschien wel een diagnose ADHD of autisme? Dan zou het heel goed kunnen zijn dat er sprake is van verminderde executieve functies. Executieve wattes?

Executieve wattes?

Executieve functies zorgen voor de aansturing en controle van al je doen en laten. Deze functies beïnvloeden je gedrag en je leren. Verminderde executieve functies leiden tot problemen met doelgericht gedrag en liggen ten grondslag aan leerstoornissen, alsmede ADHD en autisme.

Ze worden in een aantal groepen verdeeld:

  • organiseren
  • aandacht
  • geheugen
  • planning en tijd indelen
  • je gedrag remmen
  • zelfinzicht
  • cognitieve flexibiliteit

Leerstoornissen en visuele dominantie

Als een kind een visuele dominantie heeft winnen de ogen (visuele informatie) het als het ware van de oren (auditieve informatie). Dat betekent dat alle informatie die auditief binnenkomt moet worden omgezet in beelden. Dat geldt ook andersom. Wat een kind in het hoofd aan beelden krijgt moet weer worden omgezet in woorden. Bij veel kinderen met leerstoornissen is ook sprake van visuele dominantie. We noemen dat ook wel beelddenken. Op school wordt informatie vooral auditief aangeboden en dat blijft dan vaak niet goed ‘hangen’ bij deze kinderen, omdat ze zich bij de informatie niet altijd een goed of juist beeld kunnen vormen.

Ordenen (orde en wanorde), plannen (tijdsbesef), logica (logische volgorde van handelen) zijn ook de basis van het leren lezen, schrijven, spellen en rekenen. Het is dus van groot belang dat kinderen deze executieve functies goed ontwikkelen.

Als een kind (nog) niet kan klokkijken, weinig tijdsbesef heeft kun je ook (nog) niet verwachten dat het een weektaak kan plannen. Belangrijke voorwaarde is het beheersen van klokkijken, het kennen van de dagen van de week, de maanden, seizoenen, jaarindeling, de dagindeling en begrippen zoals gisteren morgen en vandaag. Leren doe je door dingen zelf te ervaren. Zeggen dat een bepaalde manier handig of logisch is helpt vaak niet. Deels niet omdat auditieve informatie niet goed binnenkomt of blijft hangen en ook niet omdat ze een bepaalde oplossing zelf niet hebben ervaren. Als je zelf iets uit probeert en het werkt niet ervaar je ook de consequentie. Juist het ervaren van de consequentie zorgt ervoor dat je kind bereid en gemotiveerd is om een andere aanpak te volgen. Zelfinzicht verkrijg je letterlijk door jezelf te leren ken. Wat werkt voor mij? Wat past bij mij? Hoe voelt dat voor mij? Als ik het zo doen dan is dat niet handig want dan gebeurt er dit, maar als ik het misschien zo doe werkt het wel. Hierdoor krijgen ze zelfvertrouwen om problemen op te lossen en ook wordt hun zelfstandigheid bevordert. Leren door zelf te ervaren werkt heel sterk.

Hoe kun je dit aanpakken?

Executieve functies versterken doe je niet zomaar eventjes. Begin klein, kies bijvoorbeeld per week 1 ding en kies voor je kind dagelijkse betekenisvolle activiteiten.

Bijvoorbeeld:

Ik zet zelf ’s avonds mijn gymtas klaar voor morgen
Ik leg mijn fietssleutel vanaf nu altijd op een vaste plek, dan hoef ik niet te zoeken
Ik leg mijn mobiel tijdens huiswerk maken weg
Ik zet een afspraak meteen in mijn agenda in mijn telefoon

Je kind kleine successen laten ervaren zorgt voor meer motivatie om door te gaan en ook andere nieuwe dingen te leren.

 

Tip: Coachen van kinderen en adolescenten met zwakke executieve functies van Peg Dawson en Richard Guare

 

Laat je reactie achter onder dit bericht of stuur mij een e-mail. Ik kijk uit naar je reactie!

Wil je als eerste op de hoogte zijn van een nieuw artikel? Schrijf je hier in voor mijn maandelijkse nieuwsbrief. Voor meer artikelen over leerproblemen, ADHD & autisme kijk op mijn blog pagina.